Kolonoskopi

Kolonoskopi Nedir?
Kolonoskopi, kalın barsağın tamamının ve gerektiğinde ince barsağın son kısmının yumuşak, bükülebilir, ucunda kamera bulunan bir aletle incelenmesidir. Kolonoskopinin yapılabilmesi için işlemden bir gün öncesi barsak boşaltıcı ilaçlarla barsak temizliği yapılması gerekmektedir.

Günümüz teknolojisinde bu işlem, hem kalın barsak hastalıklarının tanısında hem de tedavisinde en iyi yöntemdir.

Kalın barsak kanserlerine büyük ölçüde polip denilen küçük ve iyi huylu olan urların yol açtığı bilinmektedir. Ancak, bu  polipler zaman içinde kötü özellikler kazanabilmekte, yani kanserleşebilmektedirler. Kolonoskopi yardımı ile bunları çıkartmak ve hastayı kolon kanserinden kurtarmak mümkün olmaktadır. Kolonoskopi sayesinde, iltihabi barsak hastalığı  tanısı koymak, barsak kanamalarını durdurmak,  barsak darlıklarını genişletmek, hemoroidlere ve çatlaklara (anal fissür)  tedavi uygulamak da mümkün olmaktadır.  

Kliniğimizde kolonoskopi işlemi güvenli ve  temiz bir ortamda uyutularak yapılmaktadır. Hasta  hiçbir şekilde  ağrı duymaz ve işlemi hissetmez. İşlem sonrası günlük işlerine  dönebilir. Kolonoskopi uzman ellerde riski oldukça düşük bir işlemdir.

Kolonoskopi öncesi hasta eşlik eden hastalıklar açısından değerlendirilir, ilaçları ayarlanır. (Örneğin; kalp kapağı değiştirilmiş olan hastalarda antibiyotikler, kan sulandırıcı ilaçlar, anti-diyabetikler vs.). Bİilinen hastalıklarına ya da vücut yapısına göre bağırsak temizliği yapılır.

İşlem derin sedasyon (uyku) altında yapıldığı için hasta ağrı duymaz ve işlemde özel durumlar dışında genel anestezi uygulanması gerekmez.

Uyutmadan yapılırsa, ağrı hissedebilir. Çünkü bağırsakları görüntülemek için biz işlem sırasında kolona hava veriyoruz,  gaz sancısı olabilir. Ama biz uyutarak yaptığımız ve öncesinde ağrı kesici ilaç verdiğimiz için hasta hiç hissetmez. İşlemi hatırlamaz ve ağrı hissetmez.

Kolonoskopi'yi ne zaman kimler yaptırmalıdır?

·       Hiçbir şikayetiniz yoksa, eğer yaşınız 45’in üzerindeyse, kalın bağırsak kanserinin erken tanısı ve önlenmesi için; her  5 yılda bir kolonoskopi yaptırmalısınız.  Kolonoskopiyle poliplerin bulunup çıkarılması ile kalın bağırsak kanser gelişimi tamamen önlenebilmektedir.

·       Makattan kanaması olanlar (Hastalar genellikle basurum hemoroidim ve çatlağım var diye düşünerek oyalanır)

·       Dışkısında (gaita) gizli kan pozitif saptananlar;

- Kanlı ya da mukuslu dışkılama 

- Yeni ortaya çıkan kabızlık

- Açıklanamayan karın ağrısı ve kilo kaybı

·       Birinci dereceden akrabalarında (anne, baba, kardeşlerde)   kolon kanseri ve polip öyküsü olan kişiler

·       Son 6 ay içinde bağırsak alışkanlığında Büyük abdest değişikliğinde olanlarda,

·       Müzmin ve sebebi bilinmeyen ishali olanlar

·       Şişkinlik, gaz, kabızlık sorunu olanlar

·       Nedeni açıklanamayan kilo kaybında

·       Tedavi ile geçmeyen ve nedeni bulunamayan karın ağrısı olanlarda

Kolonoskopi hazırlığı nasıl yapılır?

Bağırsakların detaylı bir şekilde değerlendirilebilmesi için işlemden önce temizlenmesi gereklidir. Aksi takdirde yapılan işlem sağlıklı sonuç vermez. Temizlik için işlemden önceki 2-3 gün düşük lif içeren diyet uygulanır. İşlemden önceki akşam ishal yapan müshil ilaçlar içilir. Temizlik için önerilen ilaç, diyet süresi ve diyet içeriği hastadan hastaya değişiklik gösterebilir. Kolonoskopi işleminden en az 8 saat önce katı gıda ve en az 4 saat önce sıvı alımı kesilir.

Kolonoskopi işlemi ortalama ne kadar sürer?

Standart kolonoskopi işlemi genellikle 20-30 dakika arasında sürer. Ancak bu süre, bağırsağın yapısına, işlem esnasında tespit edilen hastalıklara ve yapılan ek işlemlere (polipektomi vb.) göre değişebilir.

Kolonoskopi için anestezi gerekli midir?

Kolonoskopi, işlem esnasında verilen havanın oluşturduğu gerilmeye ve kolonoskopun bağırsakların köşe yaptığı yerlerden geçerken oluşturduğu baskıya bağlı olarak bazı hastalarda ağrıya neden olabilir. Hastanın konforunu artırmak ve işlem sırasında rahat bir deneyim yaşamasını sağlamak için hastanın da tercihine göre anestezi verilebilir. Anestezi için işlem öncesi, koldaki yüzeyel bir toplardamara bir kateter (damaryolu, yumuşak kanül) yerleştirilir ve buradan damar yolu ile sakinleştirici (örn. Midazolam ve/veya propofol) ve ağrı kesici (ör. pethidin, meperidin) ilaçlar verilir. Bu ilaçlar hastayı endoskopik işlemi rahat tolere edebileceği yarı uykulu bir hale getirir. Tam bir bilinç kaybı olmamakla birlikte genellikle tetkik sonrasında hasta yaşananları ayrıntılarıyla anımsamaz. Sedasyon verilecek hastaların işleme muhakkak bir refakatçi ile birlikte gelmeleri gerekir. 

Düzenli aldığınız ilaçlara kolonoskopiden önce ara vermeniz gerekli midir?

Kolonoskopi hazırlığı öncesinde kullanılmakta olan tüm ilaçlar hakkında işlemi yapacak doktora bilgi verilmelidir. Doktorunuz gerektiğinde ilaçları başlayan bölüm ile konsülte ederek kan sulandırıcı ilaçların işlemden önce kesilip kesilmeyeceğine karar verecektir. Kan sulandırıcı ilacın türü, yapılacak ek işlemler ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörler göz önünde bulundurularak ilaçların işlemden 2-7 gün öncesinden kesilmesine veya devam edilmesine karar verilebilir.

Tansiyon ilaçları işlemden 4 saat önce az miktarda su ile alınabilir. Diyabet (Şeker) hastalarının hazırlığı kullanılan ilaçlara göre değişmekte olup, hastaların doktor tarafından detaylı bilgilendirilmeleri gereklidir.

Anestezili kolonoskopi sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Anestezili kolonoskopi yapılan hastalar, ilaçların etkisi geçene kadar gözlem altında tutulur. 1-2 saatlik bir dinlenme ile hastalar kendini normal hisseder. Fakat anestezinin etkisi azda olsa devam edebileceği için hastaların mutlaka bir refakatçi eşliğinde evlerine gitmeleri gerekir. İlaçların etkisinin geçeceği ertesi güne kadar motorlu araçlar kesinlikle kullanılmamalı ve diğer dikkat gerektiren eylemler yapılmamalıdır. İşlemden iki saat sonra hafif, sindirimi kolay yemekler yenebilir.

 Kolonoskopinin riskleri nelerdir?

Herhangi bir tıbbi işlemde olduğu gibi kolonoskopinin de bazı olası istenmeyen yan etkileri (komplikasyon) vardır. Fakat deneyimli endoskopistlerce yapıldığında kolonoskopi genellikle güvenli ve düşük riskli bir işlemdir. Nadiren biyopsi alınan veya polip çıkarılan bölgeden kanama gelişebilir. Kolonoskopun bağırsakta ilerletilmesine bağlı veya polip çıkartılması, darlık genişletilmesi gibi tedavi edici müdahalelere bağlı olarak barsak duvarından yırtılma/delinme olabilir. Yırtılma olduğunda cerrahi müdahale gerekebilir. Nadiren anesteziye bağlı alerjik reaksiyonlar veya solunum problemleri gibi yan etkiler gelişebilir. Komplikasyonların erken tedavisi önemlidir. Bu nedenle işlemden sonra ateş, gittikçe artan karın ağrısı, makattan bol miktarda kanama olursa hemen doktorunuzu bilgilendirmelisiniz.

Kolonoskopi ne sıklıkta tekrarlanır?

Polip çıkartılan hastalarda patoloji sonucu ve çıkartılan polip sayısı ve büyüklüğüne bağlı olarak 1-5 yılda bir kolonoskopinin tekrarı gerekebilir. 8-10 yıldan daha uzun süredir ülseratif kolit veya Crohn koliti olan hastalarda 1-3 yılda bir kolonoskopi kontrolü gerekir.